شرح و تفسير در كتاب « الامامة و السياسة » آمده است : هنگامى كه جنگ صفين به اوج خود رسيد و پيكار سخت گرديد ، يكى از بزرگان عراق به امام عليه السّلام گفت : اين جنگ ما را به نابودى كشاند و مردانمان را از بين برد و نظر من بر ترك جنگ است . برخى ديگر نيز نظر به ادامه جنگ داشتند . ياران امام عليه السّلام به دو گروه گشته و برخى در پى صلح و برخى ديگر در پى استمرار جنگ بودند . امام عليه السّلام برخواست و اين خطبه را خواند . ابن قتيبه در كتاب پيش گفته ، خطبه را به طور كامل و بدون هيچ اختلافى با نسخه نهج البلاغه آورده است . « 1 » ( أيّها النّاس إنّه لم يزل أمري معكم على ما أحبّ . . . ) شما در جنگ با شاميان يگانه و متحد بوديد و همان‌گونه كه مىخواستم آگاهانه و از روى هدايت به جنگشان شتافتيد ؛ و اما حال كه آتش جنگ سخت گشته است ، سستى و كاهلى كرده و متفرق و پراكنده شده‌ايد . آيا اين‌گونه مىخواهيد دشمن خدا و دشمنتان را از پا درآوريد ؟ ( و قد و اللّه أخذت منكم و تركت ) تعدادى از شما در اين جنگ همانند هر جنگ ديگرى به شهادت رسيده است ؛ ولى تعداد باقى مانده به اندازه كافى هستند ؛ پس در راه جهاد پايدارى كنيد تا به پيروزى برسيد و پيروزى از شما دور نيست . ( و هي لعدوّكم أنهك ) آسيب جنگ به دشمنان شما بيش از آسيب آن به شما بوده است . ( لقد كنت أمس أميرا ) پيش از جنگ صفين به سخنانم گوش فرا مىداديد و از من فرمان مىبرديد . ( فأصبحت اليوم مأمورا و كنت أمس ناهيا فأصبحت اليوم

--> ( 1 ) . امامت و سياست ، ابن قتيبه : 118 .